Türk Boğazlarında "Tehlikeli Yük" Tanımı Yeniden Düzenlendi

Her yıl yaklaşık 40.000’e yakın geminin geçiş yaptığı İstanbul Boğazı ile Çanakkale Boğazı seyir emniyeti ve güvenlik açısından Ülkemiz için büyük bir önem taşımaktadır. Bu Boğazlardaki seyir emniyeti ile can, mal, deniz ve çevre güvenliği Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği (“Yönetmelik”) kapsamında belirlenmiş kurallar dahilinde sağlanmaya çalışılmaktadır. İlgili Yönetmelik’te belirtilmeyen detaylı hususlar için ise bir alt mevzuat niteliğindeki Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği Uygulama Talimatı (“Talimat”) 23.08.2019 tarihinde uygulamaya girmiştir.

Bu Talimat’ın uygulamaya girmesinin üzerinden kısa bir süre geçmesine rağmen, Türk Boğazlarının hem dış politikada hem de iç politika gündeminde birçok kez gündeme gelmesi ve özellikle önemli su yolları üzerindeki deniz taşıtlarının yarattığı tehlikeli kazaların yaşanması Talimat’ta bazı revizeler yapılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu kapsamda, ilgili Talimat yenilenerek 12.03.2021 tarihli Makam oluru ile Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği Uygulama Yönergesi (“Yönerge”) yürürlüğe konulmuştur.

Yönerge kapsamında göze çarpan en önemli değişiklik ise “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 2.maddenin “s” bendinde yer alan “Tehlikeli yük taşıyan gemi” tanımıdır. Yürürlüğe konulan bu Yönergede, hangi nitelikteki yükleri taşıyan gemilerin “tehlikeli yük taşıyan gemi” statüsünde olacağı açıkça belirlenmiştir.

Bu hükme göre:

1. Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (MARPOL) 73/78 EK-1, Lahika 1’de yer alan petrol ve petrol ürünlerini taşıyan gemiler,

2. IMDG Kod Bölüm 3’te listelenmiş paketli taşınan madde ve nesneleri taşıyan gemiler,

3. Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yükler Kodu (IMSBC) Lahika-1’de verilen yüklerden Dökme Yük Sevkiyat Adı’nda UN numarası olan dökme yükleri taşıyan gemiler,

4. Dökme Tehlikeli Kimyasal Yük Taşıyan Gemilerin İnşa ve Ekipmanları Hakkındaki Uluslararası Kod (IBC) Bölüm 17’de verilen tablonun “hazards (zararlılar)” başlıklı “d” sütununda “S” veya “S/P” ibaresi bulunan sıvı dökme maddeleri taşıyan gemiler,

5. Dökme Halde Sıvılaşmış Gaz Taşıyan Gemilerin İnşa ve Ekipmanları Hakkındaki Uluslararası Kodu (IGC) Bölüm 19’da verilen gaz halindeki maddeleri taşıyan gemiler,

6. 1, 4 veya 5 inci alt bentlerde belirtilen yükleri tahliye ettikten sonra Boğazları kullanan gemiler;

tehlikeli yük taşıyan gemi statüsünde değerlendirilecektir.

Türk Boğazlarından geçmek isteyen gemilerin kaptanları, donatanları ya da yetkilendirilmiş acenteleri Seyir Planı-1 (SP-l) Raporu bildirmekle yükümlülerdir. Yürürlüğe konulan Yönerge doğrultusunda, Boğazlardan geçmek isteyen gemi kaptanı, donatan veya yetkilendirilmiş acente, Seyir Planı-1 (SP-I) Raporunda, tehlikeli yük kapsamında giren yükün niteliklerini ve niceliğini doğru ve eksiksiz bir şekilde bildirmek zorundalardır.

Bu bildirim yükümlülüğüne uyulmadığı veya bulunulan bildirimde eksiklik ya da yanlış bilgi tespit edilmesi halinde; ilgili gemi, gemi yetkilileri ve yetkili acente hakkında idari işlem yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bildirim yükümlülüğünün usulüne uygun olarak yerine getirilmemesi halinde gemi yetkilileri ve yetkilendirilmiş acenteler hem maddi yaptırımlarla karşılaşabilecek hem de ilgili gemi geçiş sırası kaybedecektir.

Yönerge ile getirilen bu yeni düzenlemeler armatörler ile tüm liman başkanlıklarına, deniz ticaret odalarına ve kıyı emniyetine T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ile bildirilmiştir.

Yönerge ile birlikte tehlikeli yüklere yönelik getirilen bu düzenleme, Türk Boğazlarından geçecek tehlikeli yük taşıyan gemilerin tespiti yönünde kolaylık sağlayamaya yönelik olup; bu sayede, Türk Boğazlarındaki seyir emniyeti ile can ve mal güvenliğinin tehlikeye girmesinin önlenmesine yönelik olumlu bir adım atıldığı söylenebilir.